Bramkarz – najważniejsza pozycja na boisku? Oczami Jacka Gmocha.

„Nawet laik na pierwszy rzut oka odróżni w zespole piłkarzy bramkarza i to w sytuacji, kiedy będzie on ubrany jak wszyscy”. Cytat z książki Jacka Gmocha z serii Bohaterowie Stadionów. Kibicom, entuzjastom sportu autor jest doskonale znany i przedstawienie jego sylwetki jest zbędne.

 

Jak były selekcjoner reprezentacji Polski widzi bramkarza na tle drużyny? 

Ostatni na posterunku, za nim nie ma już nikogo, tylko światło bramki – pada określenie. Kariera bramkarza trwa dłużej niż pozostałych zawodników i wchodzi on w optymalny okres w wieku od 27 do 35 lat. Potwierdzeniem tego są kariery najwybitniejszych bramkarzy świata – Lwa Jaszyna, Gordona Banksa czy Seppa Maiera. Faktem jest też to, iż średnia wieku bramkarzy występujących na mistrzostwach świata była wyższa od pozostałych zawodników.

Na czym polega specyfika gry w bramce? 

Wysiłki bramkarza są krótkie, 20-30 sekundowe. Są za to ogromnie dynamiczne. Wymagają błyskawicznych startów i  sprintów, tańczenia w bramce, rzutów, parad.

Szereg różnic wypunktowanych w książce „Psychologia gry w piłkę nożną” (G. Gagajewa)
1. Czas aktywności ruchowej  bramkarza podczas meczu wynosi 9 minut. Pozostali zawodnicy z pola są aktywni 63 minuty.
2. Czas kontaktu bramkarza z piłką wynosi 4 minuty, natomiast zawodnika z pola dwie i pół minuty.
3. Ogólny czas biegu bramkarza w meczu jest 17 razy krótszy niż zawodników z pola.
4. Straty ogólnej wagi ciała u bramkarza i zawodników z pola są do siebie zbliżone.

W pierwszym okresie swych występów w reprezentacji Janek Tomaszewski tracił na wadze nawet więcej niż zawodnicy grający w polu.

Błędy popełniane przez młodych bramkarzy.
Trener uważa, iż młodzi piłkarze z reguły puszczają bramki z tego względu, że nie potrafią tak długo otrzymać się w stanie pełnej koncentracji. Piłka leci piekielnie szybko, niemal jak kula, ale nadające jej tę szybkość ciało jest znacznie wolniejsze. Bramkarz przez pełne półtorej godziny musi czytać grę i mieć napiętą uwagę. W czasie meczu musi znajdować się w stanie stałego i wręcz wzrastającego pobudzenia.

Bramkarze w przeciwieństwie do pozostałych zawodników, na drugi dzień po meczu chętnie trenują i to bardzo intensywnie. Potrzebne im jest zmęczenie fizyczne, bo w tym znajdują jakąś formę psychicznego rozładowania.

Jakie cechy powinny charakteryzować bramkarza? ( Zapis w trenerskim notesie, 1971)
1. Cechy psychiczne:
– odwaga,
– percepcja,
– antycypacja,
– zdolność koncentracji,
– pewność siebie.

2. Cechy fizyczne:
– ogólne warunki fizyczne, wzrost, rozpiętość ramion itd.
– siła, moc,
– szybkość, a w jej ramach głównie zwrotność,
– zwinność, gibkość,
– wyczucie przestrzeni,
– umiejętność racjonalnego rozluźnienia mięśni.

Są bramkarze efektowni i skuteczni. Ci pierwsi wykonują w ciągu meczu mnóstwo parad, rzutów i robinsonad, bo nie nadążają myślowo za grą, bo ponosi ich temperament i nie mają prawidłowo ukształtowanych nawyków wynikających z umiejętności czytania gry.
Ci drudzy natomiast nie rzucają się za często, po prostu są zawsze ustawieni na drodze lotu piłki. Widzą, co się dzieje, ustawiają się właściwie i jak gdyby nic łapią piłkę.

Bramkarz widzi najwięcej?

Obrońcy są zajęci grą, pilnują rywali, często dają się zwieść ich biegom bez piłki, po to tylko, żeby odkryć gdzie indziej pole. Bramkarz musi więc również dyrygować całą defensywą, zwracać uwagę swoim partnerom, sygnalizować im niebezpieczeństwa oraz wyjścia z sytuacji. Jest też kierownikiem gry przy stałych fragmentach, przy rzutach wolnych, rożnych.
Powinien zawsze grac tak, jak tego wymaga gra, a nie jak on sam chce. Podejmowanie decyzji w tych kwestiach musi być błyskawiczne i bezbłędne.

Rzut karny najtrudniejszym momentem?

Pomysłodawcą rzutu karnego był irlandzki przemysłowiec, piłkarz i działacz sportowy William McCrum,  który zaproponował jego wprowadzenie w 1890 roku. Liga irlandzka jako pierwsza wprowadziła rzut karny, już w tym samym roku.
Od tego czasu  bramkarz staje w oko w oko z najlepszym strzelcem przeciwnej drużyny.

Bramkarza nikt nie będzie winił, jeśli nie obroni jedenastki. A jeżeli obroni – stanie się bohaterem meczu!
Jeśli bramkarz potrafi umiejętnie wygrać psychologicznie tę sytuację, to jego szanse niepomiernie wzrastają. Istnieje wprawdzie przepis, iż bramkarzowi nie wolno oderwać nóg od ziemi do chwili kopnięcia piłki, ale przecież nie znaczy to, żeby nie mógł się poruszać.

Bramkarz jest świętością. Naraża własną głowę, ryzykuje życiem. Nie ma bowiem takiej sytuacji w sporcie, która uzasadniałaby zdobycie bramki za cenę kopnięcia bramkarza!

Bobby Moore w swojej książce „Nowoczesna piłka nożna” pisze, że niektórzy ludzie uważają, że wszyscy bramkarze to szaleńcy, bo oni są najbardziej osamotnionymi ludźmi na boisku, atakowanymi przez kilku nadbiegających naraz przeciwników.

Źródło: 
Przytoczone wypowiedzi Jacka Gmocha, „Alchemia Futbolu – Bohaterowie Stadionów”.

Autor: Weronika Górka